A/Level Chemistry Syllabus

05 ඒකකය – ශක්ති විද්‍යාව

ඒකකය 5 – ශක්ති විද්‍යාව

නිපුණතාව 5.0 –

අදාළ එන්තැල්පයී හා එන්ට්‍රොපි වෙනස් වීම විමර්ශනය කරමින් රසායනකික පද්ධතිවල ස්ථායීතාව හා පරිවර්තනවල සාධ්‍යතාව පුරෝකථනය කරයි

නිපුණතා මට්ටම 5.1 –

එන්තැල්පීය හා සම්බන්ධ සංකල්ප ගවේෂණය කරයි

කාලච්ඡේද ගණන –

05

ඉගෙනුම් ඵල –

  • විත්ති ගුණ හා ඝටනා ගුණ පැහැදිලි කරයි
  • පද්ධතිය, වටපිටාව (පරිසරය), සීමාව සංවෘත පද්ධතිය, විවෘත පද්ධතිය හා ඒකලිත පද්ධතිය යන පද අර්ථදක්වයි
  • සංශුද්ධ ද්‍රව්‍යවල සම්මත අවස්ථා (ඝන , ද්‍රව , වායු) ප්‍රකාශ කරයි
  • පද්ධතියක අවස්ථාව හා අවස්ථා ශ්‍රිත අර්ථදක්වයි
  • එන්තැල්පිය, අවස්ථා ශ්‍රිතයක් හෙවත් තාපගතික ගුණයක් ලෙස විස්තර කල හැකි බවත් පෙන්වා දෙයි
  • ΔH හි ඒකක වාර්තා කරන්නේ ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවන ඒකක ප්‍රමාණය අනුව බව ප්‍රකාශ කරයි. (kJmol-1 or kJ)
  • ප්‍රතික්‍රියාවල එන්තැල්පි විපර්යාස පහත සමීකරණය භාවිතයෙන් ගණනය කරයි
    ΔH = ΔH(අවසාන) – ΔH(ආරම්භක)

පාඩම් සැලසුම් සඳහා උපදෙස් –

  • සුදුසු උදාහරණ යොදා ගනිමින් විත්ති ගුණ හා ඍණ ගුණ පැහැදිලි කරන්න
  • පද්ධතිය, මායිම, පරිසරය, සංවෘත පද්ධති, විවෘත පද්ධති සහ එකලිත පද්ධති අර්ථ දක්වන්න
  • විවිධ වර්ගයේ පද්ධති සහ ඒවායේ ගුණ පැහැදිලි කිරීමට සුදුසු නිදසුන් ඉදිරිපත් කරන්න
  • සංශුද්ධ ද්‍රව්‍ය සදහා සම්මත අවස්ථා ප්‍රකාශ කරන්න
  • එන්තැල්පීය තාපගතික ගුණයක් හෙවත් අවස්ථා ශ්‍රීතයන් වන බව නිදසුන් සහිතව විස්තර කරන්න
  • IUPAC සම්මුතිය අනුව එන්තැල්පි විපර්යාස වාර්තා කරන්නේ ප්‍රතික්‍රියාව සිදු වි ඇති ඒකක ප්‍රමාණය අනුව වන බැවින් සම්මත ඒකකය KJmol-1 බව පැහැදිලි කරන්න
  • පද්ධතියක අවස්ථා හා අවස්ථා ශ්‍රීත පැහැදිලි කරන්න
  • අවස්ථා ශ්‍රීත සලකමින් ප්‍රතික්‍රියා සහ ක්‍රියාවලින් ආශ්‍රීත එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කිරීමට සුදුසු ගැටළු ලබා දෙන්න

ඇගයීම් හා තක්සේරුකරණය –

  • දෙන ලද පද්ධති විවෘත, සංවෘත හෝ ඒකලික වන බව වෙන්කර හදුනා ගැනීමට ඇති හැකියාව අගයන්න
  • අවස්ථා ශ්‍රීතයක ඇති වැදගත්කම හා එන්තැල්පියේ සම්මත ඒකක ගැන අවධාරණය කිරීමට ඇති හැකියාව මැනීමට ප්‍රශ්න අසන්න
  • අවස්ථා ශ්‍රීත යොදා ගනිමින් ΔH ගණනය කිරීමට ඇති හැකියාව අගයන්න

නිපුණතා මට්ටම  5.2 –

යම් විපර්යාසයකට අදාළ එන්තැල්පි වෙනස් වීම් අර්ථ දක්වා දී ඇති විපර්යාස සදහා එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කරයි

කාලච්ඡේද ගණන –

20

ඉගෙනුම් ඵල –

  • පරීක්‍ෂණාත්මක දත්ත භාවිතා කර Q = mcΔT මඟින් එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කරයි
  • තාපදායක හා තාපාවශෝෂක ප්‍රතික්‍රියා ශක්ති සටහනක් ආශ්‍රිතව පැහැදිලි කරයි
  • නිර්දේශයේ ඇතුළත් එන්තැල්පි විපර්යාසය හා සම්මත එනතැල්පි විපර්යාසය අර්ථදක්වය
  • හෙස්ගේ නියමය ප්‍රකාශ කරයි
  • එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කිරීම සඳහා,
    • එන්තැල්පි රූපසටහන් භාවිත කරයි
    • තාපරසායනික චක්‍ර තාප ගති විද්‍යාත්මක වක්‍ර භාවිත කර
    • සංඝටකවල උත්පාදන එන්තැල්පි පමණක් භාවිත බව
    • බන්ධන එන්තැල්පි පමණක් භාවිතා කර සිදු කරයි
  • අම්ල – භෂ්ම උදාසීනිකරණ එන්තැල්පිය පරීක්‍ෂණාත්මක ව නිර්ණය කරයි
  • සුදුසු පරීක්‍ෂණයකින් හෙස් නියමයේ වලංගුතාව පරීක්‍ෂා කරයි

පාඩම් සැලසුම් සඳහා උපදෙස් –

  • Q = mcΔT යොදා ගනිමින් එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කරන ආකාරය පැහැදිලි කරන්න
  • ශක්ති සටහන් හා සුදුසු නිදසුන් යොදාගනිමින් තාපදායක සහ තාප අවශෝෂක ප්‍රතික්‍රියා පැහැදිලි කරන්න
  • විෂය නිර්දේශයේ දී ඇති එන්තැල්පි විපර්යාස සඳහා නිවැරදි සමීකරණ ලිවීමට මග පෙන්වන්න
  • හෙස් නියමය අර්ථ දක්වන්න
  • එන්තැල්පි සටහන්, තාප රසායනික චක්‍ර හෝ සමීකරණ භවිතා කරමින් හෙස් නියමය යොදා ගෙන විවිධ එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කිරීමට සිසුන්ට පවරන්න

අදාල පරීක්ෂණ –

  •  අම්ල – භෂ්ම උදාසීනිකරණ එන්තැල්පිය පරීක්ෂණාත්මකව නිර්ණය කිරීම (NaOH සහ HCl, KOH සහ HNO3, NaOH සහ CH3OOH, NH4OH සහ HCl)
  • හෙස් නියමයේ සත්‍යතාව පරීක්ෂණාත්මකව තහවුරු කිරීම

ඇගයීම් හා තක්සේරුකරණය –

  • Q = mcΔT භාවිත කර ගණනයන් සිදු කිරීමට ඇති හැකියාව අගයන්න
  • හෙස් නියමය යොදා ගෙන විවිධ ක්‍රම මගින් දෙන ලද ප්‍රතික්‍රියා වල එන්තැල්පි විපර්යාස ගණනය කිරීමට ඇති හැකියාව අගයන්න

නිපුණතා මට්ටම 5.3 –

බොන් හේබර් වක්‍ර භාවිතයෙන් අයනික සංයෝගයක දැලිස් එන්තැල්පිය හෝ උත්පාදන එන්තැල්පිය ගණනය කරයි

කාලච්ඡේද ගණන –

07

ඉගෙනුම් ඵල –

  • බෝන් – හේබර් චක්‍රය ගොඩ නැඟීම සඳහා අදාල වන එන්තැල්පි විපර්යාස අර්ථදක්වයි
  • අයනික සංයෝගවල උත්පාදන එන්තැල්පිය නිර්ණය කිරීම සඳහා බෝන්හේබර් චක්‍රය ගොඩ නගයි
  • බෝන් – හේබර් චක්‍රය භාවිතයට ගනිමින් සම්මත දැලිස් එන්තැල්පිය ගණනය කරයි
  • දෙවැනි හා තුන් වැනි ආවර්තවල මූලද්‍රව්‍යවල ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබාගැනීමේ එන්තැල්පිවල විචලනය පැහැදිලි කරයි

පාඩම් සැලසුම් සඳහා උපදෙස් –

  • ඌර්ධ්වපාතනය, වාෂ්පීකරණය, විලයනය, පරමාණුකරණය, අයනීකරණය, ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව සහ දැලිස් සෑදීම යන ඒවායේ සම්මත එන්තැල්පීන් අර්ථ දක්වන්න
  • දෙවන සහ තුන්වන ආවර්ත මුල ද්‍රව්‍යයන්ගේ ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතා විචලනය පැහැදිලි කරන්න
  • අයනික සංශෝදනයක උත්පාදන එන්තැල්පිය හා දැලිස් එන්තැල්පිය ගණනය කිරීම සඳහා බෝන් හේබර් චක්‍රයන් ඇදීමට මග පෙන්වන්න
  • බෝන් හේබර් චක්‍රයක් යොදා ගනිමින් ගැටලු විසදන ආකාරය පැහැදිලි කරන්න
  • පළමු හා දෙවන ආවර්තවල මූලද්‍රව්‍යවල ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා ගැනීමේ එන්තැල්පිවල විචලනය පහදා දෙන්න.

ඇගයීම් හා තක්සේරුකරණය –

  • බෝන් හේබර් චක්‍රයක් ඇදීමට අදාළ සම්මත එන්තැල්පි විපර්යාස අර්ථ දැකවීමට ඇති හැකියාව අගයන්න
  • බෝන් හේබර් චක්‍රයන් භාවිතයෙන් සම්මත උත්පාදන එන්තැල්පිය හා සම්මත දැලිස් එන්තැල්පිය ගනනය කිරීමට ඇති හැකියාව අගයන්න.

නිපුණතා මට්ටම 5.4 –

රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවල ස්වයං සිද්ධතාව පුරෝකථනය කරයි

කාලච්ඡේද ගණන –

05

ඉගෙනුම් ඵල –

  • එන්ට්‍රොපිය (S) හා එන්ට්‍රොපි වෙනස (ΔS) යන පද පැහැදිලි කරයි
  • ගිබ්ස් නිදහස් ශක්තිය (G) හා ගිබ්ස් නිදහස් ශක්ති වෙනස (ΔG) යන පද පැහැදිලි කරයි
  • S හා G අවස්ථා ශ්‍රිත බව ප්‍රකාශ කරයි
  • ΔS හා ΔG ගණනය කිරීමට
    • ΔS = S (ඵල) – S (ප්‍රතික්‍රියා)
    • ΔG = G (ඵල) – G (ප්‍රතික්‍රියා)
    • ශක්ති චක්‍රය
      යන සම්බන්ධතා යොදාගනී
  • ΔG° සහ ΔS° යන පද අර්ථදක්වයි
  • ΔG, ΔH සහ ΔS අතර සම්බන්ධතාව ප්‍රකාශ කරයි
  • ΔG°, ΔH සහ ΔS° අතර සම්බන්ධතාව ප්‍රකාශ කරයි
  • ΔG භාවිතා කරමින් නියත උෂ්ණතවයක් හා නියත පීඩනයක් යටතේ ප්‍රතක්‍රියාවක ස්වයං සිද්ධතාව පුරෝකථනය කරයි
  • ΔG හා ΔS හි ඒකක, ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවන ඒකක ප්‍රමාණය අනුව ප්‍රකාශ කරයි
    • ΔG (kJmol-1) හා ΔS (Jmol-1K-1) හෝ ΔG (kJ) හා ΔS (JK-1)
  • ΔG°, ΔH°, ΔS° හි සම්මත අගයන් මත පදනම් වන ගණනයන් සිදු කරයි
  • ΔG හි අගය ඇසුරින් ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදුවීමේ ප්‍රවණතාව පුරෝකථනය කරයි

පාඩම් සැලසුම් සඳහා උපදෙස් –

  • අවස්ථා ශ්‍රීත වශයෙන් එන්ට්‍රොපිය (S) සහ ගිබ්ස් යෝජ්‍ය ශක්තිය (G) හදුන්වා දෙන්න
  • ΔG, ΔH, ΔS හා ΔG°, ΔH, ΔS° අතර ඇති සම්බන්ධතාව ලබා දෙන්න
  • ΔG හි අගය භාවිත කර දෙන ලද උෂ්ණත්වයකදී සහ නියත පිඩනයකදී යම් ප්‍රතික්‍රියාවක හෝ ප්‍රතික්‍රියාවලියක ස්වයංසිද්ධතාව ප්‍රරෝකථනය කරන අයුරු පෙන්වා දෙන්න
  • ΔG, ΔH, ΔS සහ ΔG°, ΔH, ΔS° මත පදනම් වු ගණනයන් සිදු කිරීමට සහ ප්‍රතික්‍රියාවක ස්වයංසිද්ධතාවය ප්‍රරෝකථනය කිරීමට සිසුන් හට පවරන්න

ඇගයීම් හා තක්සේරුකරණය –

  • ΔG = ΔH – TΔS සහ ΔG° = ΔH° – TΔS යන සමීකරණය යොදා ගනිමින් එන්තැල්පි විපර්යාස සහ එන්ට්‍රොපි විපර්යාස වලට සම්බන්ධ ගැටලු විසදීමට ඇති හැකියාව අගයන්න
  • ΔG හි අගය භාවිතා කරමින් යම් ක්‍රියාවලියක ස්වයංසිද්ධතාව ප්‍රරෝකථනය කිරීමට ඇති හැකියාව අගයන්න
  • යම් ප්‍රතික්‍රියාවක් ස්වයංසිද්ධවීමට අවශ්‍ය අවම උෂ්ණත්වය ගණනය කිරීමට ඇති හැකියාව අගයන්න

You Might Also Like